🌧️ अतिवृष्टी व पूर आपत्ती मदत पॅकेज २०२५: महाराष्ट्रातील बाधितांसाठी शासनाचा मोठा निर्णय! 🤝
प्रकाशन दिनांक: ०९ ऑक्टोबर २०२५ च्या शासन निर्णयावर आधारित
महाराष्ट्र शासनाच्या **महसूल व वन विभागाने** जून ते सप्टेंबर २०२५ या काळात अतिवृष्टी व पुरामुळे बाधित झालेल्या नागरिकांसाठी **विशेष मदत पॅकेज (Relief Package) आणि सवलती** जाहीर केल्या आहेत. या निर्णयामुळे राज्यातील **२५३ तालुक्यांतील** हजारो आपद्ग्रस्तांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.
📍 बाधित तालुके आणि कालावधी
जून ते सप्टेंबर २०२५ या कालावधीत (खरीप हंगाम) अतिवृष्टी व पुरामुळे नुकसान झालेल्या **२५३ तालुक्यांना** बाधित तालुके म्हणून घोषित करण्यात आले आहे । या उपाययोजना **खरीप हंगाम २०२५ (जून ते ऑक्टोबर)** साठी लागू राहतील ।
💰 विशेष मदत पॅकेजमधील महत्त्वाच्या बाबी (एकूण २५३ तालुक्यांसाठी)
शासन निर्णय क्र. सीएलएस-२०२५/प्र.क्र.३६५/म-३ (मदत-१), दि. ०९ ऑक्टोबर, २०२५ नुसार, बाधितांना खालीलप्रमाणे मदत लागू करण्यात आली आहे:
| बाब | मदतीचा तपशील (राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधीचे दर व निकष) |
|---|---|
| **आपदग्रस्त मृत व्यक्ती** | वारसांना **रू. ४.०० लाख** आर्थिक सहाय्य । |
| **अपंगत्व/जखमी व्यक्ती** | ६०% पेक्षा अधिक अपंगत्व आल्यास **रू. २.५० लाख** । १ आठवड्यापेक्षा अधिक कालावधीसाठी इस्पितळात दाखल असल्यास **रू. १६,०००/-** । |
| **घर पडझड (पूर्णतः नष्ट)** | पक्क्या/कच्च्या घरांसाठी सपाट भागात **रू. १,२०,०००/-** प्रति घर । |
| **शेतीपिकांचे नुकसान** | जिरायत पिकांसाठी **रू. ८,५००/- प्रति हेक्टर** (३ हेक्टरच्या मर्यादेत) । |
| बागायत पिके (आश्वासित सिंचनाखालील) **रू. १७,०००/- प्रति हेक्टर** (३ हेक्टरच्या मर्यादेत) । | |
| बहुवार्षिक पिके **रू. २२,५००/- प्रति हेक्टर** (३ हेक्टरच्या मर्यादेत) । | |
| **मृत जनावरे** | दुधाळ जनावरे - **रू. ३७,५००/- प्रति जनावर** । लहान जनावरे - **रू. २०,०००/- प्रति जनावर** । |
| **शेतजमीन नुकसान** | शेतावरील गाळ काढण्यासाठी **रू. १८,०००/- प्रति हेक्टर** । दरड कोसळणे/जमीन खरडणे यासाठी अल्प व अत्यल्प भुधारक शेतकऱ्यांना **रू. ४७,०००/- प्रति हेक्टर** । |
🚜 कृषी विभाग व रोजगार हमी योजनेतून अतिरिक्त मदत
- **रब्बी हंगामासाठी मदत:** शेतकऱ्यांना खते व बियाणे घेण्यासाठी प्रति हेक्टरी **रू. १० हजार** प्रमाणे (३ हेक्टरच्या मर्यादेत) मदत कृषी विभागामार्फत थेट बँक खात्यात जाईल ।
- **शेतजमीन लागवडी योग्य करण्यासाठी (मनरेगा):** शेतजमीन लागवडी योग्य करण्यासाठी जास्तीत जास्त **रू. ३ लाख प्रति हेक्टर** या मर्यादेत आणि २ हेक्टरपर्यंत **रू. ५ लाख** अनुज्ञेय राहील ।
- **विहिरी दुरुस्ती:** खचलेल्या व बुजलेल्या सिंचन विहिरींच्या दुरुस्तीसाठी प्रत्यक्ष खर्चास किंवा प्रति विहिर कमाल मर्यादा **रू. ३० हजार** यापैकी जी रक्कम कमी असेल, ती अनुज्ञेय राहील ।
✅ घोषित केलेल्या महत्त्वाच्या सवलती
बाधित २५३ तालुक्यांमधील आपदग्रस्तांना खालील सवलती लागू करण्यात आल्या आहेत:
- **जमीन महसूलात सूट** ।
- **सहकारी कर्जाचे पुनर्गठन** ।
- **शेतीशी निगडीत कर्जाच्या वसुलीस स्थगिती (एक वर्षासाठी)** ।
- **तिमाही वीज बिलात माफी** ।
- **परीक्षा शुल्कात माफी** व १०वी आणि १२वी च्या विद्यार्थ्यांची फी माफी ।
याव्यतिरिक्त, **पायाभूत सुविधांच्या** तातडीच्या व आवश्यक कामांसाठी **रू. १० हजार कोटींचे** विशेष पॅकेज जाहीर करण्यात आले आहे ।
🗺️ अतिवृष्टी व पुरामुळे बाधित जिल्ह्यांची आणि तालुक्यांची यादी (परिशिष्ट 'अ')
शासन निर्णयानुसार घोषित करण्यात आलेले बाधित जिल्हे आणि तालुके खालीलप्रमाणे आहेत:
| अ. क्र. | जिल्हा | बाधित तालुके (आणि तालुक्यांची संख्या) |
|---|---|---|
| १ | **यवतमाळ** | वणी, झरी - जामनी, कळंब, पांढरकवडा, मारेगाव, आर्णी, घाटंजी, यवतमाळ, राळेगाव, दारव्हा, नेर, बाभूळगाव (१२) [cite: 127] |
| २ | **अमरावती** | धारणी, मोर्शी, चांदूरबाजार, अमरावती, चिखलदरा, नांदगाव खं. (६) [cite: 127] |
| ३ | **वाशिम** | कारंजा, मानोरा, वाशीम (३) [cite: 127] |
| ४ | **बुलढाणा** | मलकापूर, सिंदखेडराजा, बुलढाणा, शेगाव, नांदूरा, देऊळगावराजा, चिखली, मोताळा, खामगाव (९) [cite: 127] |
| ५ | **अकोला** | अकोट, बार्शीटाकळी, तेल्हारा, बाळापूर, पातूर (५) [cite: 127] |
| ६ | **चंद्रपूर** | सिंदेवाही, बल्लारपूर, चंद्रपूर, सावली, भद्रावती, वरोरा, चिमूर, राजुरा, कोरपना, नागभीड, जिवती, गोंडपिंपरी, पोभुरना, ब्रम्हपुरी (१४) [cite: 127] |
| ७ | **वर्धा** | समुद्रपूर, वर्धा, आर्वी, हिंगणघाट, देवळी, सेलू, कारंजा (७) [cite: 127] |
| ८ | **नागपूर** | सावनेर, काटोल, रामटेक, पारशिवनी, भिवापूर, नागपूर, कामठी, हिंगणा, उमरेड, कुही, कळमेश्वर, नरखेड (१२) [cite: 127] |
| ९ | **भंडारा** | भंडारा, मोहाडी, तुमसर, पवनी, साकोली, लाखनी (६) [cite: 127] |
| १० | **गोंदिया** | गोंदिया, तिरोडा, गोरेगाव, मोर, अर्जुनी, देवरी, सालकेसा, सडक अर्जुनी (७) [cite: 127] |
| ११ | **गडचिरोली** | गडचिरोली, धानोरा, कुरखेडा, कोरची, चार्मोशी, मुलचेरा, आरमोरी, एटापल्ली, भामरागड, सिरोंचा (१०) [cite: 127] |
| १२ | **सोलापूर** | द. सोलापूर, उ.सोलापूर, अक्कलकोट, बार्शी, मोहोळ, माढा, करमाळा, सांगोला, माळशिरस, पंढरपूर, मंगळवेढा (११) [cite: 127] |
| १३ | **अहिल्यानगर** | कर्जत, पाथर्डी, नेवासा, शेवगाव, राहाता, श्रीरामपूर, जामखेड, अहिल्यानगर, पारनेर, राहुरी, श्रीगोंदा, कोपरगाव, संगमनेर (१३) [cite: 127] |
| १४ | **पुणे** | हवेली, शिरूर, इंदापूर, पुरंदर, जुन्नर, आंबेगाव, खेड (७) [cite: 127] |
| १५ | **कोल्हापूर** | गगनबावडा, चंदगड, पन्हाळा (३) [cite: 127] |
| १६ | **सातारा** | कोरेगाव, खटाव, माण (३) [cite: 127] |
| १७ | **सांगली** | तासगाव, कवठेमहाकाळ, विटा, आटपाडी, जत, सांगली, मिरज, वाळवा (८) [cite: 127] |
| १८ | **नाशिक** | मालेगाव, नांदगाव, सटाणा, कळवण, देवळा, दिंडोरी, सुरगाणा, नाशिक, त्र्यंबकेश्वर, पेठ, इगतपुरी, निफाड, सिन्नर, चांदवड, येवला (१५) [cite: 127] |
| १९ | **जळगाव** | मुक्तईनगर, पाचोरा, जामनेर, रावेर (४) [cite: 127] |
| २० | **नंदुरबार** | शहादा, नंदुरबार, नवापूर, अक्कलकुवा, तळोदा, आक्रणी (६) [cite: 127] |
| २१ | **धाराशिव** | उमरगा, धाराशिव, लोहारा, भूम, परंडा, कळंब, वाशी, तुळजापूर (८) [cite: 127] |
| २२ | **लातूर** | देवणी, जळकोट, लातूर, रेणापूर, अहमदपूर, औसा, निलंगा, शिरुर अनंतपाळ, उदगीर, चाकुर (१०) [cite: 127] |
| २३ | **परभणी** | परभणी, जिंतूर, पालम, गंगाखेड, सेलू, मानवत, पाथरी, सोनपेठ, पूर्णा (९) [cite: 129] |
| २४ | **हिंगोली** | कळमनुरी, वसमत, औंढा नागनाथ (३) [cite: 129] |
| २५ | **छ. संभाजीनगर** | छ. संभाजीनगर, पैठण, वैजापूर, गंगापूर, खुलताबाद, सिल्लोड, कन्नड, सोयगाव, फुलंब्री (९) [cite: 129] |
| २६ | **जालना** | अंबड, जालना, घनसावंगी, बदनापूर, परतूर, मंठा, भोकरदन, जाफ्राबाद (८) [cite: 129] |
| २७ | **बीड** | बीड, आष्टी, पाटोदा, शिरूर कासार, माजलगाव, गेवराई, धारूर, आंबेजोगाई, परळी, वडवणी, केज (११) [cite: 129] |
| २८ | **रायगड** | माणगाव, सु.पाली, म्हसाळा, अलिबाग, पेण, मुरुड, खालापूर, कर्जत, पनवेल, उरण, तळा, रोहा, महाड, पोलादपूर, श्रीवर्धन (१५) [cite: 129] |
| २९ | **रत्नागिरी** | दापोली, चिपळूण, गुहागर, खेड, मंडणगच, संगमेश्वर, रत्नागिरीच (७) [cite: 129] |
| ३० | **ठाणे** | मुरबाड, भिवंडी, शहापूर, उल्हासनगर, कल्याण (५) [cite: 129] |
| ३१ | **पालघर** | पालघर, डहाणू, तलासरी, वाडा, विक्रमगड, जव्हार, मोखाडा (७) [cite: 129] |
| **एकूण** | **२५३ तालुके** [cite: 129] | |
📱 मदतीचे वितरण आणि पारदर्शकता
या मदतीचे वितरण **डीबीटी (DBT)** प्रणालीद्वारे (थेट लाभ हस्तांतरण) करण्यात येणार आहे । ज्या शेतकऱ्यांची 'अॅग्रीस्टॅक' मध्ये ई-केवायसी (e-KYC) झाली आहे, त्यांना डीबीटीद्वारे मदत मिळणे सुलभ होण्यासाठी ई-केवायसी प्रक्रियेतून सूट देण्यात येत आहे । तसेच, मदत वाटपाची कार्यवाही पूर्ण झाल्यावर लाभार्थ्यांची यादी व मदतीचा तपशील जिल्हा, तालुका व गाव पातळीवर प्रसिद्ध करण्यात येईल ।